Yapay Zeka Bilinç Kazanamaz: Tartışmalı Çalışma
Makalenin temel iddiası oldukça net: Fenomenal bilinç fiziksel bir durumdur ve bir yazılım ürünü olarak ortaya çıkamaz. Lerchner’e göre yapay zeka sistemleri, bilinçli davranışları taklit edebilir. Ancak bu, gerçek bir bilinç oluştuğu anlamına gelmez.
Bu yaklaşım, özellikle son yıllarda yapay genel zeka (AGI) konusunda iyimser açıklamalar yapan teknoloji liderlerinin söylemleriyle çelişiyor. Örneğin, DeepMind CEO’su Demis Hassabis’in AGI’nin sanayi devriminden katbekat büyük bir etki yaratacağını öngörmesi, bu makalenin ortaya koyduğu sınırlarla ters düşen bir tablo çiziyor.
Yapay Zekanın Temel Yanılgısı
Lerchner’in çalışmasında öne çıkan kavramlardan biri soyutlama yanılgısı‘dır. Bu kavram, insanların veriyi düzenleyerek yapay zekanın anlamlı çıktılar üretmesini sağladığı gerçeğinin göz ardı edilmesine işaret ediyor.
Makale, yapay zeka sistemlerinin insanlar tarafından anlamlandırılmış veri setlerine bağımlı olduğunu vurguluyor. Başka bir ifadeyle, yapay zekanın çalışabilmesi için dünyayı anlamlı parçalara bölen bir insan aklına ihtiyaç var. Bu nedenle sistemler, kendi başlarına anlam üretme kapasitesine sahip değildir.
Uzmanlara göre bu durum, günümüzde yaygın olarak kullanılan büyük dil modellerinin doğasını da açıklıyor. Bu sistemler, sabit veri kalıplarını işleyen ve görev tamamlandığında duran araçlar olarak tanımlanıyor. Yani kendi varlığını sürdürme, ihtiyaç duyma ya da içsel motivasyon geliştirme gibi özelliklerden tamamen yoksundurlar.
Destek Veren de Var Eleştiren de Var
Lerchner’in bu görüşüne farklı akademisyenler güçlü bir şekilde destek veriyor. Ancak tam tersi şekilde eleştirenler de mevcut. Uzmanlar, Lerchner’in vardığı sonuçların yeni olmadığını ve benzer argümanların onlarca yıldır felsefe ve bilişsel bilim literatüründe tartışıldığını belirtiyor.
Bazı isimler çalışmanın genel çerçevesine katıldıklarını ifade ediyor. Ancak literatür eksikliği bulunduğunu da belirtiyorlar. Özellikle makalenin mevcut akademik birikime yeterince referans vermemesi dikkat çekiyor.
AGI Mümkün Ama Bilinçsiz Olacak
Çalışmanın en dikkat çekici noktalarından biri, Lerchner’in AGI olasılığını tamamen reddetmemesidir. Ancak burada kritik bir ayrım yapılarak yüksek kapasiteli bir yapay genel zekanın geliştirilebilir olduğu ancak bilinç sahibi olamayacağı belirtiliyor.
Bu yaklaşım, gelecekte geliştirilecek sistemlerin ahlaki özne olarak değerlendirilmemesi gerektiği anlamına geliyor. Yani en gelişmiş yapay zeka bile, insan benzeri bir bilinç ya da hak talebiyle ilişkilendirilmeyecek.
