SpaceX Roketinin Ay’a Çarpma İhtimali Artıyor
Ay, Ağustos ayının başlarında bir SpaceX roketinin harabe kalıntılarıyla karşılaşacak. Bu kalıntılar, geçen yıl gerçekleştirilen Falcon 9 lansmanından geriye kalanlardır.
Firefly’ın Blue Ghost Mission 1 projesi, 15 Ocak 2025’te fırlatıldı ve 2 Mart tarihinde Ay’ın Mare Crisium bölgesine ilk tam başarılı ticari inişini gerçekleştirdi. Bu iniş, şu ana kadar Ay’da en uzun ticari operasyonu işaret etti.
Öte yandan, Falcon 9’un 2025-010D olarak adlandırılan üst aşaması, iki özel uzay aracını uzaya fırlattı. Şimdi Ay ile çarpışma rotasında ilerliyor. Proje Pluto’dan Bill Gray, “Fırlatıldığından beri onu takip ediyoruz. Geçtiğimiz yıl içinde yörüngesi biraz değişti ve şimdi Ay’a çarpma yolunda ilerliyor” dedi. Gray, Guide adlı, dünya çapında profesyonel ve amatör astronomlar tarafından asteroitleri ve diğer nesneleri takip etmek için kullanılan bir uygulamanın yaratıcısıdır.
Proje Pluto, astronomların verilerinde uyduları tanımlamalarına yardımcı olan yazılım araçları sunuyor ve falcon 9’un üst aşaması hakkında bir veri sayfası yayınladı.
Gray, “Ay’a çarpması beklenen bir diğer üst aşama, 5 Ağustos’ta ve (yalnızca) Ay’ın görünen yanına çarpacak” dedi.
Geçmişteki Benzer Olaylar
Bu SpaceX roketinin üzerinde Japonya‘nın HAKUTO-R M2 ay iniş aracı da bulunuyordu. Ancak bu araç, inişten yaklaşık 90 saniye önce, lazer mesafe ölçer arızası nedeniyle kayboldu.
Gray, Space.com’a yaptığı açıklamada, çarpmanın görülebilme ihtimalinin yüksek olduğunu düşündüğünü söyledi. Çarpma, Ay’ın kenarına (limb) yakın bir noktada, ışık alan kısmında gerçekleşecektir. O sırada Ay, biraz daha fazla yarım aydınlatılmış olacaktır.
Ancak Gray, NASA’nın Lunar Crater Observation and Sensing Satellite (LCROSS) misyonunun geçmişte benzer bir çarpma gerçekleştirdiğini hatırlatıyor.
LCROSS ve Centaur aşaması 9 Ekim 2009’da Ay’a çarptı. Ancak bu çarpma, arka planda belirgin olması umuduyla Ay’ın aydınlatılmamış tarafına gerçekleşti.
Gray, “Buna rağmen, hiçbir şey görünmedi” dedi. “Maine’de ufukta benim için görünür olacak. Küçük teleskopumla dışarı çıkmayı planlıyorum. Ancak bunun LCROSS’tan çok daha parlak olacağına dair bir neden bulamıyorum. Ve bu nesne parlak güneş ışığında çarpacak” diye ekledi.
İnsani Dikkatsizlik
Bu insan yapımı çarpmanın bazı – muhtemelen önemsiz – bilimsel ilgi taşıyabileceğini ve Ay çarpmasından bazı bilgiler öğrenebileceğimizi belirtti Gray.
Gray, “Bu kimseye tehlike arz etmiyor. Ancak, kalan uzay donanımının nasıl bertaraf edildiğine dair bir dikkatsizlik olduğunu vurguluyor” dedi.
Gray, bu nesnenin herhangi bir sorun yaratmasını beklemediğini dile getirdi.
“En yakın Çin roverları ile arasında çok fazla alan var. Eğer ben Ay yörüngesinde dönen bir uzay aracı işletiyor olsaydım, o sırada Ay’ın o kısmına yakın olup olmadığını kontrol ederdim” dedi Gray. “Eğer öyleyse, yörüngemi bir miktar ayarlamayı düşünebilirdim” şeklinde sözlerine devam etti.
Gray, çarpmanın yol açacağı molozların Ay yörüngesindeki bir uzay aracına çarpma ihtimalinin oldukça düşük olduğunu belirtti. Ancak planlanan manevralarda bunu dikkate alacağını söyledi.
“Birkaç yıl içinde durum farklı olabilir,” dedi Gray. İnsanların Ay yüzeyinde dolaşmaya başlaması, riski önemli ölçüde artırır. “Eğer yüksek yörüngeye bir üst aşama gönderiyorsam, nereye gittiğini düşünürdüm” dedi. Bugün bir üst aşama fırlatabilirsiniz ve yıllar sonra gerçek bir sorunla karşılaşabilirsiniz” diye ekledi.
Leonard David, 50 yıldan fazla bir süredir uzay aktiviteleri üzerine rapor veren ödüllü bir uzay gazetecisidir. Şu anda Space.com’un Uzay İçerik Yazarı olarak çeşitli projelerle yazmaya devam etmektedir. Sayısız uzay keşifleri, Mars görevleri ve daha fazlası üzerine kitaplar yazmıştır. En son eseri, 2019’da National Geographic tarafından yayımlanan “Moon Rush: The New Space Race” adlı kitaptır. Ayrıca 2016 yılında National Geographic tarafından yayımlanan “Mars: Our Future on the Red Planet” kitabını yazmıştır. Leonard, SpaceNews, Scientific American ve Aerospace America için muhabirlik yapmıştır. 2015 yılında AAS Wernher von Braun Anma Sempozyumu’nda Uzay Uçuş Tarihindeki Sürekli Mükemmellik için ilk Ordway Ödülü’nü kazanmıştır. Leonard’ın en son projesini web sitesinde ve Twitter‘da bulabilirsiniz.
